:: Wycieczkowo :: Województwo Dolnośląskie »

:: O województwie
Obszar województwa wynosi 19.948 km³ i mieszka w nim 3 mln mieszkańcow. Teren ten wchodzi w skład dużych jednostek geograficznych, układających się dość równolegle w przebiegu północno-zachodnim i południowo-wschodnim, w dorzeczu środkowej Odry. Na północy jest to Obniżenie Głogowsko-Milickie, wzdłuż pradoliny doliny Baryczy. Na podmokłym terenie powstały liczne stawy o łącznej powierzchni ponad 8 tys ha, z czego 5,5 tys. zajmuje rezerwat ornitologiczny "Stawy Milickie". Następny wyraźnie wyodrębniający się w krajobrazie regionu to Wał Trzebnicki, będący wyniesioną do 200 m.n.p.m. spiętrzoną moreną. W środkowej części przecina go dolnia Odry. Po zachodniej stronie Wał jest silnie zalesiony, głównie borem sosnowym. Między Wałem a Sudetami rozciąga się szeroki pas nizin. Po południowej stronie Odry są bardzo żyzne, stąd prawie całkowity brak lasów, intesywne rolnictwo i gęsta sieć osadnicza. W zachodniej części natomiast wystepuje rozległy polodowcowy stożek napływowy który porastają Bory Dolnośląskie.
Na Przedgórzu Sudeckim występują twardzielcowe wzgórza i góry "wyspowe". Na stosunkowo dobrych glebach rozwineło się gęste osadnictwo. Charakterystyczne są kamieniołomy, zwłaszcza granitu.
Na obszarze województwa wyróżniają się trzy duże kotliny: Jeleniogórska, Kamiennogórska i Kłodzka wraz z Rowem Górnej Nysy. Lasy zajmują 28 % powierzchni w 80 % są to laty iglaste. Zróżnicowane i bogate środowisko przyrodnicze wciąż jest chronione w coraz większym stopniu: 2 parki narodowe Karkonoski i Gór Stołowych, 12 parków krajobrazowych, 18 obszarów chronionego krajobrazu i 52 rezerwaty zajmujące 19 % powierzchni województwa.
Obecnie środkowy Śląsk zasiedlony został między VI a VII wiekiem przez Słowian. W 847 roku Geograf Bawarski wymienił plemię Ślężan, których nazwę urobiono od ślężnych, czyli podmokłych terenów, jakie wtedy zamieszkiwali. Ziemi te weszły w skład państwa Mieszka I. W 1138 roku Bolesław Krzywousty w testamencie wydzielił dzielnicę śląska dla najstarszego syna - Władysława, zwanego potem Wygnańcem, który zapoczątkował on silnie rozgałęzioną śląską linię Piastów.Od 1392 roku Dolny Śląsk należał do Korony Czeskiej, a od 1526 roku do cesarstwa Habsburgów, po trzech wojnach śląskich - do Prus, od 1945 rok znowu do państwa polskiego. Od roku 1999 region znalazł się niemal w całości w województwie dolnośląskim. Województwo zawiera także historyczną Ziemię Kłodzką oraz wschodni fragment Łużyc Dolnych i Górnych. 10 % miast znajduje się w województwie Dolnośląskim, stanowią wartości średnowiecznych układów urbanistycznych, które zawierają ogromne bogactwo zróżnicowanych stylowo i użytkowo ratuszów, kamienic, kościołów, rezydencji. Do szczególnych cennych zabytków zalicza się Wrocław, Legnicę, Świdnicę, Jawor, Lubań, Jelenią Górę i Kłodzko. Niemal każda z wsi posiada zabytkowy kościół, dwór lub pałac. Pozostały również liczne zamki i ruiny. Cechą regionu jest bogactwo kamiennych krzyży pokutnych, pozostałość średniowiecznego prawa i unikatowe zróżnicowanie kościołów ewangelickich. Gospodarka regionu jest dobrze rozwinięta, co wynika z przeszłości historycznej i inwestycji po 1945 roku. Występują tutaj niemal wszystkie gałęzie produkcji, ulegające jednak przemianom. Użytki rolne zajmują w województwie 59 % powierzchni, w tym 46 % to grunty orne. Coraz więcej jest gospodarstw agroturystycznych. Istotną rolę odgrywa w regionie wypoczynek i lecznictwo, korzystające z licznych źródeł wód mineralnych i specyficznego klimatu.

:: Góry Stołowe ::

Góry Stołowe, masyw górski położony w Sudetach Środkowych na styku z Sudetami Wschodnimi, są jednym z najpiękniejszych i najatrakcyjniejszych zakątków górskich w Polsce. Pasmo to ciągnie się od doliny Bystrzycy Dusznickiej aż po rejon Mieroszowa i Krzeszowa. Dla turystów najbardziej znany jest fragment w rejonie Polanicy, Dusznik, Kudowej i Karłowa. Widziane z odległości kilkudziesięciu kilometrów mają charakter płaskiego stołu.
Cechą wyróżniającą i przyciągającą turystów do tego miejsca jest niesamowity, bajkowy krajobraz stworzony przez naturę. Chcąc podziwiać piękno tych gór w pełnej krasie obowiązkowo należy się wybrać w takie miejsca jak:
SZCZELINIEC WIELKI czy BŁĘDNE SKAŁY

Szczeliniec Wielki

Jest to najwyższy szczyt (919 m. n.p.m.) w Górach Stołowych na terenie Parku Narodowego Gór Stołowych. Należy do największych atrakcji turystycznych Sudetów z przepięknym rezerwatem krajobrazowym i tarasami widokowymi z panoramą Sudetów.

Błędne Skały

Tajemnicze przejścia, krajobraz rozrzuconych bloków skalnych, interesujące formy skalne oraz kilkumetrowe szczeliny krzyżujące się wzajemnie to wszystko można zobaczyć w "Błędnych Skałach".

:: Wambierzyce ::

Niepozorna i niewielka wieś położona w Kotlinie Kłodzkiej u podnóża Gór Stołowych, zwana "Śląską Jerozolimą" lub "Perłą Ziemi Kłodzkiej" swoją historie ściśle powiązaną ma z kultem Matki Boskiej, jaki zaczął się szerzyć na tych ziemiach w XIII wieku. Podobno pod koniec XII wieku ślepiec Jan z Rana (wg. innych przekazów - z Raszewa lub z Raszkowa) odzyskał wzrok, gdy ukazała się mu Matka Boska z Dzieciątkiem i płonącym nad nią krzyżem. Po cudownym uzdrowieniu Jan polecił wykonać drewnianą figurkę o wysokości 28 centymetrów i umieścić ją w dziupli dużej lipy. Tradycja podaje, że na miejscu cudu wzniesiono pierwszy drewniany kościółek (wzmiankowany w 1418 r.), później kilkakrotnie przebudowany.
W 1683 roku Daniel Paschazy von Osterberg, ówczesny właściciel Wambierzyc, zainicjował przekształcenie ich w miejscowość pielgrzymkową na wzór Jerozolimy. Do rynku prowadzi więc 12 bram, a rozplanowanie wsi odtwarza topografię Jerozolimy - nie brak tu takich miejsc, jak sadzawka Siloe, pałac Heroda czy góry: Syjon, Synaj, Tabor, Golgota. Fasada kościoła pod wezwaniem Nawiedzenia NMP, zbudowanego na początku XVIII wieku z inicjatywy kolejnego właściciela Wambierzyc, hrabiego von Goetzena, nawiązuje wymiarami (50 m długości, 45 wysokości) do świątyni Salomona w Jerozolimie. Późnobarokowe wnętrze kryje wiele interesujących obiektów, m.in. drewnianą figurę Matki Bożej Wambierzyskiej, pochodzącą, wbrew legendzie, najprawdopodobniej dopiero z XIV wieku.

:: Kaplica czaszek ::

Ciekawa i niepowtarzalna budowa tego typu w Polsce, jedna z trzech w Europie (obok Rzymu i Kutnej Hory w Czechach) - została ufundowana w 1776 roku przez proboszcza miejscowej parafii św.Bartłomieja, Wacława Tomaszka. Po osiedleniu się w Czermnej postanowił on odbyć pielgrzymkę do Rzymu. Tam, przy kościele Santa Maria della Conzezione, natknął się na tzw. cmentarz kapucynów - pięć kaplic wyłożonych ornamentami wykonanymi z czaszek i kości mnichów, którzy opiekowali się świątynią. Ksiądz Tomaszek wrócił do swej parafii przepełniony refleksją nad przemijaniem i śmiercią. Pewnego razu zauważył, że psy rozdrapujące ziemię obok dzwonnicy odkopały ludzkie szczątki. Przy pomocy grabarza Józefa Pflegera i kościelnego Jana Szmidta zaczął wydobywać czaszki i kości należące - jak się okazało - do ofiar XVII - wiecznych wojen religijnych, wojen śląskich oraz epidemii cholery wybuchających na tym terenie. Wkrótce proboszcz polecił wybudować kaplicę, w której umieścił wszystkie szczątki. Odtąd przez 18 lat zbierał w rejonie Kudowy, Dusznik i Polanicy ludzki szczątki i gromadził je w niezwykłej kaplicy. Wśród czaszek ułożonych przy ścianach znajdują się figury dwóch aniołów - jeden z trąbą (z napisem: "Powstańcie z martwych", drugi z wagą ( z napisem: "Pójdźcie pod sąd"). W gablotach umieszczono m.in. czaszkę zmarłego w 1804 roku proboszcza (zgodnie z jego ostatnią wolą), a także grabarza oraz wójta Czermnej i jego żony. W kaplicy na ścianach, w suficie oraz na ołtarzu znajdują się szczątki ok. 3 tys. osób, zaś czaszki i kości pozostałych 21 tys. ułożono pod podłogą na głębokości 2 m.
Spacerując wokół kościoła możemy obejrzeć stare zabytkowe grobowce znajdujące się w odnowionym przykościelnym cmentarzu. Niestety w kaplicy nie wolno używać aparatów cyfrowych ani kamer bez zezwolenia Kurii Świdnickiej więc jedynie zadowolić fotografów może widok ładnego kościółka i przykościelny cmentarz. Poniżej zapraszam do obejrzenia zdjęć z tego ciekawego miejsca.

:: Polanica Zdrój ::

Miejscowość wczasowo-uzdrowiskowa położona jest na wysokości 420 m.n.p.m., pomiędzy Górami Stołowymi a Bystrzyckimi nad rzeką Bystrzycą Dusznicką. Pierwsze informacje o miejscowości pochodzą z roku 1347 i dotyczą osady pod nazwą Heyde, która była własnością śląśkiego rodu rycerskiego von Glaubitz. W miejscowości źródła mineralne znane są od XVII wieku. Wyraźniejszy rozwój Polanicy jako uzdrowiska rozpoczął się od XIX wieku, kiedy to nowy właściciel Polanicy Joseph Gromls ocembrował jedno z pięciu tryskających wówczas źródeł, wzniósł dom zdrojowy i zamienił okoliczne pola na ogród. Kolejni właściciele wznieśli łazienki, przeprowadzili badania wód oraz zaadaptowali dwór pojezuicki na dom dla kuracjuszy. W owych czasach miejscowość znana była bardziej z karczmy na drodze do Dusznik Zdroju niż z wód leczniczych. W 1890 roku doprowadzono do miasta linię kolejową z Kłodzka, co przyczyniło się do znacznego rozwoju uzdrowiska. W latach 1899-1904 właściciel baron von Goltz przeprowadził odwierty pozyskujące nowe źródła : Wielką Pieniawę oraz Goplanę. Podczas II wojny światowej rozbudowa uzdrowiska została gwałtownie zahamowana, sanatoria zostały zamknięte i przemienione na szpitale wojskowe. 16 czerwca 1945 roku, po zakończeniu działań wojennych, przybyli pierwsi urzędnicy i nadali miejscowości nazwę Puszczyków - Zdrój. Używano jej do końca 1946 roku, kiedy to Polska Komisja Nazewnictwa zmieniła ją na Polanica - Zdrój. W tym samym roku rozpoczął się pierwszy powojenny sezon uzdrowiskowy. Po roku 1950 sława uzdrowiska zwiększyła się znacznie dzięki nowym metodą leczenia chorób geriatrycznych, wprowadzonym przez dr. Józefa Matuszewskiego, oraz chirurgii plastycznej zastosowanej po raz pierwszy w Polsce przez dr.S.Grodzkiego. W 1967 roku oddano do użytku, nowy duży hotel "Polanica". W kolejnych latach powstało pierwsze osiedle mieszkaniowe i wzniesiono dużych nowych pensjonatów i domów jednorodzinnych, zmieniono ruch tranzytowy, który przeniesiono poza Polanicę i ograniczono ruch kołowy w centrum Polanicy.

:: Kłodzko ::

Jedno z najpiękniejszych miast południowo-zachodniej Polski, położone nad Nysą Kłodzką, w północno-wschodniej części Kotliny Kłodzkiej, u podnóża Gór Bardzkich. Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 981 roku, następnie przed rokiem 1223 uzyskało prawa miejskie. W wiekach od X do XII stało się ono obiektem walk polsko-czeskich, a od 1137 roku do połowy XVIII w. w Koronie Czeskiej. Od roku 1459 stolica hrabstwa, dzięki królowi Jerzemu z Podiebradów. Pod koniec XIX wieku powstał duży węzeł kolejowy, przez co rozwinął się przemysł drzewny, metalowy oraz ceramiczny. W czasie II wojny światowej na terenie Twierdzy Kłodzkiej funkcjonował obóz jeńców wojennych różnych narodowości, jako filia obozu Gross-Rosen. W maju 1945 roku po ogłoszeniu kapitulacji III Rzeszy, stacjonujące oddziały niemieckie poddały się bez walki Armii Radzieckiej. W 1997 roku miasto nawiedziła powódź, dolne osiedla zostały wtedy bardzo mocno zniszczone. W Kłodzku urodzili się m.in.: Dietrich von der Glezze (zm.ok. 1290 r.) pierwszy znany poeta Ziemi Kłodzkiej, Arnost z Pardubic (1297-1364) współtwórca uniwersytetu praskiego i pierwszy arcybiskup Czech, Renee Sintenis (1888-1965) impresjonistyczny malarz i grafik.

Pośrodku rynku, który okalają licznie kamienice barokowe i klasycystyczne znajduje się XVI w., ratusz, który został gruntownie przebudowany na neorenesansowy w 1886 roku. Nieco dalej od rynku odwiedzić możemy monumentalny kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP, jeden z najcenniejszych w Sudetach. Zbudowany jako dwuwieżowa bazylika z fundacji abpa Arnosta w 1344 roku został ukończony około 1550 roku i zbarokizowany na początku XVIII wieku według projektu K.Tauscha. Od zachodu do kościoła przylega barokowe kolegium jezuickie, a naprzeciw niego barokowy kompleks dawnego konwiktu, obecnie Muzeum Ziemi Kłodzkiej z bogatymi zbiorami regionalnymi. Dobrze zachowany most gotycki, wybudowany w latach 1281-1390 z barokowymi figurami prowadzi nas na Wyspę Piaskową, na której znajduję się klasztor Franciszkanów z lat 1678-1732. Na wschód od twierdzy położony jest klasztor pobernardyński (obecnie sióstr Franciszkanek) wybudowany w latach 1643-65, później przebudowany z kościołem św.Jerzego i Wojciecha z drugiej połowy XVII wieku na miejscu siedziby Joanitów.

:: Kudowa Zdrój ::

Uzdrowisko i ośrodek wypoczynkowo-turystyczny u podnóża Gór Stołowych, przy przejściu granicznym na drodze Kłodzko-Praga, położony w południowo-zachodniej części Ziemii Kłodzkiej. Pierwsza wzmianka o tej miejscowości pochodzi z roku 1477 w dokumencie Henryka Starszego, syna króla czeskiego, Jerzego z Podlebardu. Dzięki wodom mineralnym rozwój uzdrowiska przypada od końca XVIII wieku. Po zakończeniu II wojny światowej w 1945 roku, Kudowa wróciła do Polski i uzyskała prawa miejskie.

Do pełnej uroku podróży, malowniczą trasą kolejową z Polanicy-Zdroju dotarłem do przepięknie położonego dworca kolejowego w Kudowie. Wysiadając z pociągu wzrok mój przykuł parowóz stojący w pobliskich krzakach a raczej jego wrak, przypominający o dawnej świetności kolejnictwa w tym regionie. Oglądając ten wrak odrazu zrodził się w głowie dość ciekawy ale mało co realny pomysl, a mianowicie można by tak stworzyć pociąg retro, który kursował by na trasie kolejowej Kłodzko - Kudowa, promując Ziemię Kłodzką. Z tym nie realnym do wykonania pomysłem skierowałem swoje kroki w kierunku Parku Zdrojowego w którym można zaznajomić się z budownictwem uzdrowiskowym oraz z licznymi ciekawymi gatunkami drzew. Po przejściu przez park dochodzimy do dawnej wsi Czermna, w której znajduje się kościół św. Bartłomieja z 1384 roku oraz znana na całym świecie jedna z trzech w Europie - Kaplica Czaszek z 1776 roku.

W północnej części miasta znajduje się dawna wieć Pstrążna, wzmiankowwana w 1470 roku. W dolnej części (przy ul.Kościuszki 101) znajduję się ruchoma szopka zbudowana w pierwszej połowie XX wieku przez Fr.Stiepana. Podążając dalej natrafiamy na jedne z dwóch w województwie kościołów ewagelicko-reformowanych z lat 1846-48 na miejscu starszego. Polecam także znajdujące się w górnej części Pstążny założony w 1991 roku skansem, Muzeum Etnograficzne i Budownictwa Ludowego, oddział Muzeum Okręgowego w Wałbrzychu. Kierując się do centrum miejscowości udajemy się na ul.Zdrojową, gdzie odnajdziemy coś, co obudzi nasze najpiękniejsze wspomnienia z dzieciństwa to Muzeum Zabawek "Bajka".

:: Szczawno Zdrój ::

Pierwsza wzmianka została zawarta w "Księdze Henrykowskiej" z roku 1221. Pod koniec XIII w. włączono ją do dóbr zamku Książ. Losy wsi zmieniały się wraz z zamkiem. W roku 1392 po śmierci ks.Agnieszki "Szczawno" przeszło w ręce króla czeskiego Wacława. W 1410 roku Janko z Chociemic wykupił je z rąk braci Conrada i Albrechta Salzbornów. Od roku 1464 wieś "szczawno" wraz z Książem przechodzi ponownie w ręce króla czeskiego. W 1509 roku posiadłość nabywa Conrad von Hochberg, którego potomkowie dziedziczyli Szczawno do roku 1931. W roku 1945 Szczawno Zdrój uzyskuje Prawa miejskie.
Uzdrowisko jest jednym z najstarszych na Dolnym Śląsku, właściwości leczniczewystępujących tu wód zbadał i potwierdził poraz pierwszy w 1598 roku nadworny lekarz Hochbergów Caspar Schwenckfeldf. Z inicjatywy dr. Augusta Zemlpina od roku 1816 nastąpił intensywny rozwój uzdrowiska. Wybudowano pijalnię wód mineralnych, teatr, pawilon dla orkiestry, hotele itp. Europejska sława uzdrowiska ściągała na leczenie wielu możnych, sławnych ludzi takich jak m.in: Z.Krasiński i H. Wieniawski którzy tutaj koncertowali (stąd doroczne festiwale jego imienia), Winston Churchill. Uzdrowisko funkcjonuje do dnia dzisiejszego, a dzięki Estaraniom mieszkańców i władz miasta poprawia się wizerunek i zwiększa atrakcyjność. Szczawno Zdrój położone jest w południowo - zachodniej Polsce na Dolnym Sląsku w Sudetach Środkowych. Leży na wysokości ok 410 m. n.p.m., u podnóża góry Chełmiec. Klimat Szczawna podgórski, lekko bodźcowy, łagodny i orzeźwiający. Do największych walorów zaliczamy wody lecznicze, szczawy wodorowęglanowo - sodowo - wapniowo - magnezowe: "Mieszko", "Dąbrówka", "Młynarz", "Marta". Pozostałe elementy jak: położenie, krajobraz czy zabytki architektury są dopełnieniem usług turystycznych i uzdrowiskowych.